Bijna op 3 wielen

Als ik je laatste stukje lees dan komt bij mij het vermoeden boven dat men vergeten is om het geheel aan te draaien met minimaal 88 Nm.
Even spitten in mijn kennis, is al weggezakt.... Als de moeren aangedraaid zouden zijn met meer dan 88 Nm dan betekend dat dat er een trekspanning achterblijft in de bout. De bout staat dan continue op trek. Daardoor wordt het geheel bij elkaar gehouden zonder dat er speling zit tussen de naaf, velg en moer.Als dat betekend dat het aanhaal moment te hoog is geweest, dan betekend het dat de bouten tegen de maximale treksterkte zijn belast. Dan kan het door een zijdelingse belasting gebeuren dat er enkele bouten over de maximale treksterkte heen zijn gegaan. Dit zou te zien moeten zijn door een bros breukoppervlak. Dwz. een breukoppervlak dat ontstaat door een enkele overbelasting. Op zich zou je hiervan niets moeten merken totdat het fout gaat.
Is het geheel aangedraaid met een lager aanhaalmoment dan heb je kans dat er speling onstaat tussen naaf, velg en moeren. Door deze speling komt er een cyclische bealsting op de bout te staan (zijdelingse belasting door bochten etc.). Ook al is de belasting lager dan de maximale treksterkte, vermoeiing over lange tijd kan bezwijken tot resultaat hebben. Dit moet dan ook te zien zijn aan het breukoppervlak. Dit moet dan een fijne structuur hebben, met op het einde een bros stukje breukvlak. Dat laatste stukje ontstaat doordat het gereduceerde oppervlak de belasting niet meer aan kan. Aangezien er op die manier dus speling op het moer en velg zit, kan dit het rijgedrag beinvloeden.
Vandaar mijn vermoeden dat ze waarschijnlijk met de hand erop gezet zijn en men vergeten is ze verder aan te draaien. Definief antwoord is pas te geven na het zien van de breukvlakken. Als ik de foto bekijk en ga tellen vanaf de 'paspen', en de tweede bout bekijk, dan zie ik een groot licht vlak, kan duiden op vermoeiing. Een zeer fijn oppervlak onstaan door het groeien van de scheur en afsluitend met een donker stuk, wat kan duiden op een brosse breuk.
Bovenstaande is in het algemeen geredeneerd, nu even met inachtneming van het aanhaalmoment van 88 Nm 
Nu bestaat er een kans dat bij met een heel hoog aanhaalmoment van de moeren, de bout plastisch wordt vervormd. De bout zal dan over een bepaalde lengte dunner worden. dit moet dan ook te zien zijn aan de bouten. Kan zijn dat daardoor de bouten te ver opgerekt zijn, en daardoor speling op het geheel is gekomen. Dan zou men de mechanische eigenschappen van de bout moeten weten. Geen idee wat voor veiligheidsfactor Volvo gebruikt heeft om 88 Nm te gebruiken. Als het een factor 1.5 is dan betekend het dat bij aandraaien met 132 Nm de grens overschreden wordt en de bout vervormd.
Dit is wat ik even uit mijn weggezakte kennis wist op te duikelen.

Edwin
Kan je foto's maken van de bovenkant van het afgebroken tapeinden zodat we het breukvlak kunnen zien en ook eentje van alle afgbroken tapeinden recht naast elkaar liggend om vervorming (dunner silhouet in geval van een te hoog aanhaalmoment) te constateren. Als ik het zo zie op de foto's vermoed ik dat ze alleen handvast zaten! 

Mathy schreef : Hallo Alexander
IJzeren bouten bestaan niet. 
groetjes
Mathy

<u>bestaat wel in het woordenboek </u>en hoe zit het dan met IJZERDRAAD?? <a href=" www.sweetim.com/s.asp?im=gen&lpver=3&ref=10 " target="_blank"> cdn.content.sweetim.com/sim/cpie/emoticons/0002041D.gif " title="Click to get more." /> 

RVL: Zal morgen (vandaag?) foto's maken doen met statief. Het is best belangrijk om te weten wat de oorzaak was en het evt te kunnen voorkomen.Een eenvoudig deel is natuurlijk om niemand aan je auto te laten sleutelen met nog minder ervarin dan jezelf...
Reinier: dank voor het heldere commentaar; het is dusdanig opgebouwd dat ik serieus geloof dat dit het probleem was. Ook omdat de handelaar zich hardop afvroeg of hij de moeren wel aangedraaid had!OT: je zit/zat of hoort in het onderwijs; vlgs mij is het commentaar duidelijk genoeg voor iemand die enigzins kan lezen .
Als voorschot op de foto's van morgen: naar mijn idee zien de tapeinden er niet gestreched uit en dat zou de stelling van Reinier onderschrijven dat de moeren gewoon niet (voldoende) waren aangedraaid.
@mathy &amp; @asatter: en een ijzervreter dan??? &lt;LOL&gt;

Heb wel eens sporadisch voor de klas gestaan, maar was niet een van mijn favouriete bezigheden. Ben met mijn dagelijkse werkzaamheden redelijk veel met Fe en non-Fe metalen bezig en zo ook dus met vermoeiing.
Met ruw ijzer (100 % Fe = element ijzer) wordt niet zoveel gedaan. Dat komt vloeibaar uit een hoogoven en daarna worden er vele elementen bijgevoegd afhankelijk van de uiteindelijke toepassing die het moet krijgen. Wat Mathy schrijft... klopt, een ijzeren bout bestaat niet. Omdat mijn kennis meer ligt op het gebied van scheurgroei dan metallurgie moet ik een beetje oppassen met wat ik schrijf..
Ik ben wel benieuwd naar de foto's

Hallo Alexander

asatter schreef : <u>bestaat wel in het woordenboek </u>en hoe zit het dan met IJZERDRAAD??

Da's spreektaal.  Net als "roestvrijstaal", daar bedoelen ze roestvaststaal me.  Iedereen zegt ook zilverpapier, maar ze bedoelen aluminiumfolie.
IJzerdraad is dus gewoon staal.
groetjes
Mathy

Hallo Bas

Baseman schreef : Dat kan bijna niet, omdateen velg met de juiste naafdiameter nou juist zo belangrijk is.
Je kan, als je het niet te bont maakt, met 1 wielmoer erop nog rijden (raadzaam is het zeker niet) maar de naaf en het naafgat in de velg zijn alshet goed is precies even groot (na ja, bijna, want het moet wel passen, maar nagennoeg zonder speling)

Ik zou het niet doen.  Je speelt met je leven.
De velg wordt gecentreerd door het conische vlak van de moeren.  Ga je de velg ook nog centreren op de naaf, dan zou die de centrering van de moeren op de tapeindes kunnen verminderen.  En dat heeft het nadeel dat de belasting over de omtrek van het conische vlak van de moer niet overal gelijk is, al voor je de auto met de banden op de grond zet.  En dat wil je zeker niet.
groetjes
Mathy

Hallo Reinier

rdr96 schreef : Nu bestaat er een kans dat bij met een heel hoog aanhaalmoment van de moeren, de bout plastisch wordt vervormd. De bout zal dan over een bepaalde lengte dunner worden. dit moet dan ook te zien zijn aan de bouten. Kan zijn dat daardoor de bouten te ver opgerekt zijn, en daardoor speling op het geheel is gekomen. Dan zou men de mechanische eigenschappen van de bout moeten weten.

Maar als het tapeind erg taai is en dat zijn ze volgens mij, dan kunnen ze ook knappen zonder blijvende vervorming meen ik me te herinneren.  Ik vermoed dat de wisselende belasting, samen met het te hoge aandraaimoment, ervoor gezorgt heeft, dat de totale belasting overschreden werd.
groetjes
Mathy

Mathy schreef :  Iedereen zegt ook zilverpapier, maar ze bedoelen aluminiumfolie.

Vroegarh, toen Janneman nog erg klein was... kon je het 'zilverpapier' van je kwatta (chocoladereep) wegbrengen naar de nonnen. De opbrengst ging daar naar de missie (ik vroeg me toendertijd nog niet af waar dat mooie klooster dan van betaald werd).
Dus, tegenwoordig aluminiumfolie, maar vroeger zal er toch wel iets van zilver ingezeten hebben.
&#160;

Mathy,
Bij een heel taai materiaal kan er zeer veel vervorming optreden zonder dat er onomkeerbare vormverandering optreed. Zolang de spanning onder de vloeigrens van het materiaal blijft. Op het moment dat de spanning boven de vloeigrens van het materiaal komt, dan gaat het vervorming, dwz een bout gaat waarschijnlijk insnoeren.
Zolang we niet zeker weten welke mechanische eigenschapen bij de bout horen, is het trekken van een conclusie discutabel. En kan er alleen uit ervaring geput worden. Het kan nooit met zekerheid geconcludeerd worden hoe het geheel heeft kunnen gebeuren.
Als het aanhaalmoment heel hoog geweest is, maar nog steeds onder de vloeigrens, anders heb je meteen vervorming van de bout. Dan staat alles onder trekspanning. IK heb geen idee hoe hoog de krachten worden die op de bouten komen te staan bij bochten etc. Kan me niet voor stellen dat die heel erg hoog zijn als het standaard aanhaalmoment 88 Nm is. Dat is een gevoelskwestie. Als er een hoge zijdelingse belasting op de naaf komt zodat een deel van de bouten een extra trek belasting krijgen is het afhankelijk van de hoogte. Zolang de interne trekbelasting onder de vloeigrens blijft dan vind er geen vervorming plaats die onomkeerbaar is. Dan is het mogelijk dat er ook een vermoeiings process plaatsvind. Daar heb je helemaal gelijk in. Volgens Edwin zaten er twee moeren niet heel vast aangedraaid, dus ik ben niet van deze situatie uitgegaan.
Om uiteindelijk een juiste conclusie te trekken, is het nodig om het juiste type materiaal vast te stellen van de bout. en ten tweede een goed overzicht van de schade. dwz. breuk oppervlak, insnoering van bouten... En met inachtnemen dat dit alles in korte tijd heeft afgespeeld. Dat geeft dan weer voeding voor Mathy z'n hypothese. IN het algemeen geld hogebelasting dan weinig wisselende belastingen, lage belasting veel veel wisselende belastingen mogelijk.
Blijft heel interessant en maar goed dat er niemand bij gewond is geraakt.
Dus als er iemand is die de mogelijkheeft om meer informatie van het type bout boven water te halen, dan kunnen we op zoek naar de mechanische eigenschappen van de bout. Dat zal ons een heel eind op weg helpen. Misschien iemand die de ISO codering van de bouten weet te achterhalen.
Komt er net nog een vraag in me op, is het draad op de bout wel zo sterk dat er geen afschuiving van het draad plaatsvind bij een te hoog aanhaalmoment?