Mede volvoïtislijders,
Mag de zaken iets scherper zetten?
Als je een voorwerp beweegt zal dit voorwerp (dat massa heeft) de richting willen volgen die het al heeft zolang er geen kracht op wordt uitgeoefend. Dit verschijnsel wordt ook wel massatraagheid genoemd. Het is de reden dat we geacht worden een veiligheidsgordel te dragen in onze auto, om te voorkomen dat ons lichaam naar voren doorbeweegt in geval van plotseling afremmen (zoals bij een frontale botsing bijvoorbeeld.) De riem oefent een kracht uit op ons lichaam als gevolg van het feit dat de riem onlosmakelijk verbonden is met de auto en het lichaam insluit. De riem kan zich niet mee bewegen met het bovenlichaam, driegt uitgerekt te worden (bij zorgvuldig meten zou dit in beeld te brengen zijn), is bijna niet uit te rekken, en dus zorgt de riem ervoor dat de beweging van het lichaam stopt.Bij een flinke aanrijding kun je daar bloeduitstortingen aan over houden.
Als je een voorwerp aan een touw ronddraait, moet je aan dat touw trekken om te voorkomen dat het voorwerp zijn weg vervolgt en de circelbaan niet afmaakt. (Laat maar eens los en je zult zien dat het voorwerp in een rechte lijn wegvliegt: Bij discuswerpen en kogelslingeren is dit duidelijk.) Onze aarde maakt alleen maar een (bijna) cirkelbaan om de zon, omdat de aarde van de zon een aantrekkende kracht ondervindt, die er voor zorgt dat de rechtlijige beweging van het voorwerp aarde een afbuiging naar binnen ondervindt. Hierdoor blijft de afstand tussen aarde en zon min of meer constant (Kenmerk van een cirkelbeweging). De aantrekkende kracht is een kracht gericht op het middelpunt van de cirkel, een middelpuntzoekende kracht ofwel een centripetale kracht. (Doe dit met nat wasgoed in een sneldraaiende trommel met een gaatjes wand : het water in het wasgoed is in staat om de rechtlijnige beweging voort te zetten (wordt door de gaatjes niet tegengehouden) en wordt naar buiten geslingerd)
Als je een emmer water rondslingerd voelt het alsof de emmer aan je arm trekt (centrifugaal is) maar in werkelijkheid trek je aan de emmer en is de kracht (centripetaal)
Omdat wij mensen geneigd zijn om vooral vanuit ervaring te denken en niet volgens de keurige theorie van de natuurkunde, ontstaat deze theoretische discussie. Centrifugale krachten "ervaar" je in mijn ogen als er niets is dat de massatraagheid tegenwerkt (je wordt naar buiten geslingerd bi het vlot nemen van een rotonde) tot het moment dat je iets tegenkomt dat je beweging naar buiten afremt (b.v. het portier van je auto.) en je naar binnen drukt. Je billen hebben dat gevoel niet, want ze "zitten al aan de auto vast" en bewegen met de stoel mee. Maar als je natuurkundig "kijkt" is er geen actieve kracht die naam centrifugale kracht verdient, het is een zogenaamde reactiekracht. Juist het ontbreken van een actieve kracht geeft de centrifugale ervaring.
Terug naar de vloeistof in het rempotje: Het rempotje is onlosmakelijk met de auto verbonden en volgt dus de richting van de auto. Bij het nemen van de bocht dwing je de auto door kracht op het stuur uit te oefenen om van de bestaande richting af te wijken. Hierbij beweegt de vloeistof door in de richting die het al had (als gevolg van massatraagheid), tot het moment waarop het tegen de wand van het rempotje komt. Dat oefent dan een kracht op de vloeistof uit die voor een richtingsverandering zorgt (centripetaal). Als reactie hierop oefent de vloeistof een reactie kracht op de wand van het rempotje uit (centrifugaal). Omdat de vloeistof vervormbaar is lijkt het alsof het zich tegen de rempotwand opdrukt, terwijl de natuurkundige realiteit is dat nog niet alle remvloeistof contact gemaakt heeft met de rempotwand en dat deel nog doorbeweegt. Massatraagheid is volgens mij dan ook de oorzaak van de relatieve verplaatsing van de vloeistof ten opzichte van het rempotje. (natuurkundig)
Ik ben er bijna van overtuigd dat van Dale ook geen uitsluitsel geeft over de begrippen "gewicht" (kracht waarmee de aarde ons aantrekt) en "massa" (hoeveelheid stof). Of geven jullie allemaal het gewicht van je auto op in Newtons? Nee toch?! Ook hier ben ik niet geneigd om de Van Dale als autoriteit te erkennen.
