Witte Dames avontuurtje met cylinderkop, revisie en kopbouten

En dan is het weer zo ver. De cylinderkop van de Witte Dame heeft één uitgestelde klep. Uiteraard een uitlaatklep Een plaatje van 3.30 is niet voorradig, maar bij een vriendje op de draaibank, die een speciaal beiteltje heeft voor harde oppervlakken het 3.35 plaatje afgedraaid tot 3.30 en gemonteerd. De B200F draait weer als vanouds.

Nu had ik nog een oude kop liggen, de vorige van de Witte Dame, dus de oplossing was niet zo moeilijk. Gewoon doorrijden tot de gare klep opnieuw moet worden gesteld en dan op een mooie zonnige dag in de voortuin de kop verwisselen. Tot dat moment kan de de oude kop worden gereviseerd.

De kop bleek niet krom te zijn, een meting liet zien dat de kromming in ieder geval zeker minder was dan 0,05 mm. Later bleek de maat te liggen op 0,02 op de diagonalen en 0,015 dwars op de kop gemeten, dus deze kan er zo weer in.

De kleppen zijn een ander verhaal. De inlaatkleppen liggen nog keurig in de kop, met drie stelplaatjes van 4.00 en een van 3,90, dus die mogen blijven. De plaatjes van de uitlaatkleppen varieren van 3.3 tot 3.35, . Even nadenken met als resultaat: bij deze revisie laten we de inlaatkleppen ongemoeid en vervangen alléén de uitlaatkleppen. overigens zonder die kinderachtige rubber stootdempertjes, die liggen er meestal al na honderdduizend kilometer uit, met als gevolg stukjes rubber die olieboringen zouden kunnen verstoppen... Dan maar iets luider kleppengetik. Na demontage zagen de kleppen, origineel Volvo, er verschrikkelijk uit. Op één na halfrond ingeslagen, eentje bijna verbrand. De klepzetels idem dito mét ster. De klepgeleiders vertonen geen overmatige speling. Even rekenen wat het gaat kosten, maar dan blijkt dat niemand de goede zetels op voorraad heeft en dus geen prijzen. En dat een en hetzelfde merk en type klep wordt verkocht tussen de 10 en 100 Euro.Dat er wel eens een klep van een vrachtwagen af valt, alá, maar grote partijen. Dit lijkt op iets anders...

Dus koffiedrinken bij Edo, de baas van de Nijmeegse Motorrevisie, een betrouwbaar adres waar ondanks de wat oudere machines het vakmanschap een zeer hoog modern en toch zeer ouderwets traditioneel niveau heeft.

Volgens Edo was het inderdaad verstandig om de inlaatkleppen te laten zitten. Waarom zou je voor niets geld uitgeven. Hij stelde voor om geen stelliet zetels te monteren, maar zetels die voor CNG zijn bestemd. CNG-zetels, omdat aardgas nu eenmaal heter is dan LPG. De afsluitende laag wordt opgedampt, waardoor ze ook knetterhard zijn. “Ik doe dit meestal omdat deze zetels, ook in een benzinemotor, veel beter bestand zijn tegen slijtage. En zo veel duurder zijn ze niet. Bovendien hoef je met de kleppen, die ik voor je bestel, ook niet ruimer te stellen, omdat deze beter zijn dan de gangbare Volvo- en thirdpartykleppen die voor dit type worden geleverd.

Gisteren (vrijdag) bracht ik hem nog de nokkenas die ik vergeten was mee te nemen, hij zou met een week wel aan deze kop toekomen zei Edo. Vandaag (maandag) belde hij al. hij heeft de kop klaar. Vlakken was inderdaad niet nodig. Wel is het pasvlak licht opgeschuurd. Soms wordt een mens wel eens gematst…

En dan, voor ik het vergeet, de waarheid over kopbouten. Sommige vaklieden, kopboutboeren en anderen vertellen dat je kopbouten maar één keer moet gebruiken. Iets dat dan ook als het elfde gebod in mijn eigen kop zit vastgeroest. Tot mijn stomme verbazing vind ik in het Volvo Service Manual voor 740 en 940 (TP 30518/10) de volgende tekst over rekbouten in een kader geplaatst:

Bouten dienen te worden vervangen wanneer het dunne gedeelte tekenen van rek vertoont. Gebruik de bouten niet vaker dan 5 maal.

Het eerste valt gemakkelijk te constateren. Door het opmeten van de lengte, alleen hebben sommige boutenfabrikanten een specificatie die 1 mm langer is dan de voorgeschreven lengte. Het is echter gemakkelijk te constateren, meet met een schuifmaat of liever nog een micrometer of klok of er verschillen zijn in de diameter aan de uiteinden van het dunne gedeelte en in het midden. Is dit het geval dan weet je hoe laat het is, de rekbout is gaan vloeien.

Edo had hier een opmerking over. "In de praktijk weet je nooit hoe vaak de kop er af is geweest. Al zal het bij Volvo zelden meer zijn dan die vijf maal. Wat wij vroeger deden bij vrachtwagens was een kerfje slijpen in de kop van de bout. Ieder kerfje is hergebruik. Na vier maal hergebruik is de bout op. De enige vraag is dan, maakt iedereen er braaf een kerfje in. Maar wanneer je de wagen zelf in onderhoud hebt is dit gemakkelijk te doen."

Met andere woorden, de bouten krijgen nu hun kerfje. En de andere bouten die ik nog heb slingeren na een revisie na 450.000 kilometer krijgen er ook een. Dus wanneer iemand om kopbouten verlegen zit...

En zoals dat wel vaker bij mij gaat, weer iets bijgeleerd...

zijn niet echte rekbouten voor 1 malig gebruik.
Vandaar dat 5x hergebruik kan.
Denk dat het verschil mede bepaald wordt door het onderblok ook.
Alu of gietijzer welk type bout toegepast wordt. (maar da's maar een gedachte)
En natuurlijk zal elke bout rekken als je er maar hard genoeg aan trekt.
Maar rekbouten zijn daar op ontworpen, bedoeld dus om te rekken en daardoor extra spanning op de verbinding te zetten omdat ze terug willen naar hun oorspronkelijke lengte.
De Volvo kopbouten klemmen gewoon simpelweg.
Volgens mij is dat het verschil in werking.
Ik sta ervan te kijken dat dit zo'n eye-opener voor je is.
Maar 5 x zal je idd niet snel halen. En eens in de 400k gaan voor zeker en nieuwe kopen is ook wel te volgen. Zo duur zijn ze nou ook niet.

Sommige setjes heb ik al vier keer hergebruikt zonder enige moeilijkheid. Denk dat vijf keer dus wel klopt.


Groetjes,
Gerben

Volgens mij is de inhoud van het bovenstaande van Jur en van Volvo dat nieuwe kopen juist niet voor zeker gaan is. Je gaat voor zeker als ze niet overrekt zijn én ze zijn nog niet 5 keer gebruikt, dan kun je ze prima gebruiken. Hebben ze een bewezen kwaliteit, die je bij nieuwe nog opnieuw moet bewijzen. If it ain't broke: do not fix it.
Dat is de reden dat we allemaal nog in zo'n fijne auto rijden. de eerste keer dat je nieuwe koopt geef je 100% te veel uit, wat de vijfde keer al tot 400% is opgelopen. Nog los van het onnodig gebruik van grondstoffen? Voor zeker gaan is: meten en weten.

Gietijzer zet nauwelijks uit zodat in motorblokken van dit materiaal geen rekbouten worden gebruikt.

Dit is de exacte tekst van pag 42 in de sectie over de B200/B230 van TP30518/10



En dit staat de pagina daarvoor:



Aluminium kent bij warm worden een veel hogere uitzetting zodat er bij motorblokken van dit materiaal rekbouten worden gebruikt die min of meer meebewegen met het uitzetten bij opwarmen en inkrimpen bij afkoelen van het aluminium.

In TP210320 over de B6304 staat op pagina 58 alleen maar dat de kopbouten een lengte van 158 mm moeten hebben. De lengte van een nieuwe kopbout is inderdaad 158 mm. Ik interpreteer dit daarom als dat je kopbouten mag hergebruiken zolang ze niet permanent uitgerekt zijn en dus langer dan 158 mm zijn geworden. Maar voor de zekerheid gebruik ik eignelijk toch altijd maar nieuwe kopbouten. Vandaar dat ik een aantal gebruikte kopbouten heb liggen die inderdaad allemaal nog steeds 158 mm lang zijn.







Piet

Ik mag toch aannemen dat nieuw verkochte bouten de juiste lengte hebben ??
En van een goede kwaliteit zijn. De bouten die jij opmeet waren ooit ook eens nieuw.

Wat ik bedoelde te zeggen is dat als het iemand een veiliger gevoel geeft hij of zij maar nieuwe moet kopen ( terwijl het niet hoeft als ze niet te lang zijn geworden) en dat die gedachte te volgen is. Of iedereen die gedachte zinnig vindt of niet is wat anders. Te volgen is het wel.

En het verschil in toepassing van rekbouten versus niet rekbouten blijkt inderdaad te maken te hebben met het materiaal van het onderblok. Dat vind ik dan wel weer leuk om te lezen omdat het bevestigd dat met wat logisch nadenken het te berenederen is.

Grappig: voor de kopbouten van de redblocks heb ik al diverse malen op dit forum geschreven dat hergebruik gewoon mag volgens de boeken. Ik kreeg dan meestal veel weerstand, ook van Jur. Goed dat het nu duidelijk is, compleet met afbeelding uit het werkplaatshandboek!
@Piet: ergens in het revisiehandboek voor de B6xx4 heb ik gelezen dat je daar WEL telkens nieuwe kopbouten moet gebruiken, en dat heb ik dus ook maar gedaan...
Voor de 48 boutjes van het nokkenasdeksel geldt dat niet, maar daar heb ik er wel drie gewisseld uit een sloopmotor. Een daarvan brak tijdens het aandraaien maar kon gelukkig nog in 1 geheel uitgedraaid worden! Weer eens een bevestiging dat een momentsleutel toch wel erg nuttig is...

Hallo Willem, Ik heb een doorzoekbare versie van het revisiehandboek en ik heb nog even gezocht op het woordje "new". Het komt 21 keer voor maar niet met betrekking tot de kopbouten. Over de kopbouten wordt niets meer geschreven dan wat hierboven al staat. Maar ik ben het wel met je eens, ik gebruik voor de zekerheid ook altijd nieuwe kopbouten.

Inderdaad, het revisiehandboek schrijft een nieuwe koppaking voor (logisch!) maar zegt van de kopbouten alleen wat de maximale lengte is. Gezien het feit dat er een aantal bij mij toch wat gecorrodeerd waren had ik geen twijfel om nieuwe te gebruiken.

Met de mening gebruikte kopbouten weggooien volgde ik wat mij door de profs werd voorgehouden. En ook door boutenfabrikanten, zoals naar ik meen Elring, Dana en Febi.

Maar ik sta altijd open voor vernieuwde inzichten, al lijkt dat soms niet zo.

Wat ik altijd wel doe is de bouten licht inoliën of met een vleugje kopervet behandelen. Dan wordt het moment niet beïnvloed door wrijving op de schroefdraad. Sommigen zijn hier falikant op tegen. Maar het voordeel is dan ook dat ze dan ook zonder wrijving weer loskomen. Al heb ik daar weinig moeite mee, ik gebruik voor het loshalen een wringijzer van ongeveer anderhalve meter. Gewoon een stalen verlengpijp op een dopsleutel, erg comfortabel. Langzaam de kracht opvoeren tot er beweging komt.

Het kopje is even blijven liggen wegens drukke werkzaamheden. Ik denk er over om de stootdempertjes toch te monteren, het scheelt wel wat herrie. Gaan ze kapot dan gebeurd dat toch pas na vele kilometers. En bij een klepstelbeurt de nokkenas er even uitwippen is een werkje van niks, neem je de keerring meteen ook mee, dat ding kost amper iets.

Ik zit deze week in België voor een klusje. Maar volgende week monteer ik het geval af. En dan mag-ie op de plank totdat de uitgestelde uitlaatklep van de kop in de Witte Dame definitief is uitgesteld. Nog 20.000 km?